Τετάρτη, 25 Οκτωβρίου 2017

Where Europe went wrong
A timely warning for both sides of  the Atlantic 

by Paul Taylor
Sometimes an outsider’s eye perceives symptoms of decay more clearly than those who live in the midst of Europe’s daily churn.
In “Fractured Continent: Europe’s crises and the fate of the West,” veteran U.S. journalist and think tanker William Drozdiak shows how three flawed projects launched at the end of the Cold War — the euro, the Schengen zone of passport-free travel, and the eastward enlargement of the EU and NATO — have stumbled into trouble, opening deep rifts in Europe.
“Today, the dream of European unity has begun to wither away, and the future stability of the Continent is clouded in uncertainty,” Drozdiak says in an assessment that contrasts starkly with European Commission President Jean-Claude Juncker’s recent assertion that Europe has the wind back in its sails.
Compounding the crises, the former Washington Post foreign correspondent says the United States’ disengagement has left Europeans adrift where previously a steadying hand from Uncle Sam often helped navigate the Continent through troubled waters. Drozdiak is a lifelong Atlanticist steeped in the late Richard Holbrooke’s vision of the U.S. as a benevolent, hands-on European power. He warns that, in the absence of strong American leadership, Europe risks being consumed by its old demon: nationalism.
Drozdiak points to a deep-seated EU methodological problem: the habit of setting out to achieve ambitious objectives with half-baked plans forged in late-night compromises, without anticipating what would happen when things go wrong.
Adopting a single currency without a fiscal union or a lender of last resort; opening internal borders without joint action to protect Europe’s external frontiers; bringing former Soviet satellites into the Western orbit without anticipating a hostile Russian backlash — in each case, Europe’s leaders appear to have been naively optimistic and unprepared.
Drozdiak stops short of predicting whether the EU will fall apart, pitching Europe back into conflict, or seize the chance to pull itself together in a salutary response to Trump and Brexit. But he makes clear the key lies chiefly in Berlin, “the new epicenter of power.”
U.S. President Donald Trump’s disdain for Europe and for multilateralism has piled a huge burden of leadership on the weary shoulders of German Chancellor Angela Merkel, to whose inner circle Drozdiak enjoyed unrivaled access as the former longtime head of the American Council on Germany. Each of Europe’s overlapping crises has placed new demands on the EU’s reluctant hegemon.
The insider anecdotes Drozdiak recounts highlight Merkel’s lonely responsibility at the peak of the crises, as she rushed from negotiations with Vladimir Putin in Minsk over Russia’s destabilization of Ukraine to an all-night summit in Brussels on Greece’s debt crisis and then talks with British Prime Minister David Cameron on how to avoid a British exit from the EU.
He reveals how reluctant Merkel was to stand for a fourth term and how intensively former U.S. President Barack Obama worked last November to convince her she had a responsibility to the West to run again after the shock of Trump’s election.
Her biggest frustration in battling the multiple crises has been the lack of strong partners in Europe. She could never rely on Cameron, a hostage to Euroskeptics in his party, and was frequently disappointed by French Presidents Nicolas Sarkozy and François Hollande, unable to reform France’s bloated state and shackled economy.
“France’s weakness has become one of Europe’s — and Germany’s — biggest problems,” Drozdiak quotes Merkel as telling aides. When Sarkozy, who irked her with his impulsiveness and inferiority complex, tells Merkel: “Angela, we are made to get along. We are the head and legs of the European Union,” she retorts: “No Nicolas, you are the head and legs. I am the bank.”
Drozdiak takes readers on a tour of European capitals, diagnosing the fractures he says still threaten to pull the EU apart, despite a recent return to modest economic growth, the election of the energetic pro-European Emmanuel Macron as French president and an uptick in public support for European unity after nearly a decade of deepening disenchantment. Some of his sharpest observations take place in Warsaw, Moscow and Ankara.
He sees liberal democracy under threat not only in former communist countries such as Poland and Hungary, which joined the EU after the collapse of the Soviet empire, or from authoritarian rulers in Russia and Turkey on Europe’s fringes, but also at its Anglo-Saxon core, with angry nationalism trumping enlightened self-interest in Britain and the United States.
Though Drozdiak paints with a broad brush primarily for an American audience unfamiliar with the minutiae of the EU, his dark tableau is a usefully unflattering mirror for any Europeans tempted by complacency following the defeat of anti-EU populists in France and the Netherlands earlier this year. The surge of support for the anti-immigration far right in Germany and Austria underlines the persistent danger of centrifugal forces tearing at the fabric of European integration.
At times, Drozdiak’s picture may be a shade too black, notably on France, which looks less stagnant and doomed to perpetual decline six months into Macron’s reforming presidency than it did late last year when he was writing. Yet he is right to warn of the potential for Islamist terrorist attacks to trigger anti-Muslim violence by extreme-right vigilantes who are arming and training, against a backdrop of rising tensions over Islam, secularism and security.
He pinpoints Italy as the next potential flashpoint of European crisis if renewed political instability after next year’s election brings unresolved banking problems to a head in the heavily indebted country, which may be too big to bail out. It’s a judgment that may err on the side of gloom. Italy has a history of teetering on the brink without falling into the abyss.
Drozdiak, who does not hide his dismay at the defeat of Hillary Clinton, depicted as a committed pro-European internationalist, is at his most vitriolic in analyzing the “America first” approach at work in Washington. He compares Trump’s outlook to the isolationism that dominated U.S. policy in the 1930s, ushering in trade protectionism and ignoring the dangers of rising fascism in Europe.
Europeans and Americans alike would benefit from heeding Drozdiak’s warning: That European unification may go into reverse and unravel due to blinkered nationalism on both sides of the Atlantic.

Drozdiak compares Trump’s outlook to the isolationism that dominated U.S. policy in the 1930s, ushering in trade protectionism and ignoring the dangers of rising fascism in Europe.

Τρίτη, 17 Οκτωβρίου 2017


Του Γεωργίου Παπασίμου
Μέλους της «Πρωτοβουλίας 14ης Μάη

Λιγότερο από τέσσερα χρόνια μας χωρίζουν από μια σπουδαία επέτειο της σύγχρονης Ιστορίας του Ελληνισμού. Την συμπλήρωση των 200 χρόνων από την έναρξη του μεγάλου Εθνικοαπελευθερωτικού Αγώνα, του 1821. Και ενώ θα περίμενε κανείς, σε αυτή τη συμβολική επέτειο, ο Ελληνισμός να εμφανίζει στοιχεία ανάτασης και αισιοδοξίας για το παρόν και το μέλλον του, η πραγματικότητα είναι αντιστρόφως ανάλογη. Η Ελλάδα διανύει μία από τις χειρότερες συγκυρίες της σύγχρονης Ιστορίας της, αφού η «γάγγραινα» έχει εισχωρήσει βαθιά σε όλα τα μέλη του οργανισμού της. Τίποτα δεν μπορεί να αποκρύψει αυτή την «σήψη», όπως, για παράδειγμα, η «θεατρικού τύπου» πόλωση του ελλιπούς πολιτικού προσωπικού, που παρακολουθούμε τις τελευταίες μέρες.

Είναι μια Χώρα, που υφίσταται την σκληρή μνημονιακή κηδεμονία, πίσω από την οποία κρύβονται οι στρατηγικοί στόχοι των δανειστών για βίαιη εσωτερική υποτίμηση, έτσι ώστε να μπορούν να εκποιηθούν πάμφθηνα οι φυσικοί πόροι και η δημόσια περιουσία. Αυτή η στρατηγική «αποικιοποίησης» βρίσκεται σήμερα σε πλήρη υλοποίηση, με «πρόθυμους εκτελεστές» το «ημιθανές» πολιτικό προσωπικό και την «κλεπτοκρατική» οικονομική ολιγαρχία. Η «αιμορραγία» είναι συνεχής. Χαρακτηριστικό παράδειγμα ο «εξοστρακισμός» της νέας γενιάς των επιστημόνων, η οποία, αντί να ενεργοποιηθεί ως «ατμομηχανή» για την ανάπτυξη της Χώρας, χρησιμοποιείται ως έτοιμο εξειδικευμένο επιστημονικό προσωπικό στις καπιταλιστικές οικονομίες της Δύσης. 

Η βαθειά κρίση αποτυπώνεται σε όλα τα επίπεδα και το οικονομικό πρόβλημα, πλέον, έχει μετατραπεί σε πρόβλημα επιβίωσης του Λαού. Παράλληλα, θέτει πολλαπλά ερωτήματα, που αγγίζουν το κοινωνικό, οικονομικό, πολιτικό, φιλοσοφικό και ψυχολογικό επίπεδο, ως προς την επιβίωση του Ελληνισμού.

Η απάθεια μεγάλης μερίδας του Λαού, ως ιδιότυπη έκφραση διαμαρτυρίας, αποτυπώνεται στη μαζική αποχή από τα πολιτικά τεκταινόμενα και στην απαξίωση του πολιτικού συστήματος. Η εξέλιξη αυτή, όμως, είναι καταστροφική. Τόσο βραχυπρόθεσμα, γιατί αποτελεί «ασπίδα προστασίας» στο σημερινό «σάπιο» πολιτικό εποικοδόμημα, όσο και μακροπρόθεσμα, αφού δεν παρεμβάλλεται κανείς και τίποτα για την ανακοπή της πορείας της Χώρας προς τον «γκρεμό». 

Οι σκληρές αυτές διαπιστώσεις, είναι προφανές ότι έρχονται σε πλήρη αντίθεση με τα αισιόδοξα επικοινωνιακά «φληναφήματα» της σημερινής πολιτικής εξουσίας. Πλην όμως, δυστυχώς, επιβεβαιώνονται τόσο από τα βιώματα της πλειοψηφίας των πολιτών και την αίσθησή τους ότι η Χώρα βρίσκεται σε έντονη κατηφορική πορεία, όσο και από όλα τα αντικειμενικά στοιχεία. Χαρακτηριστικές είναι οι δύο πρόσφατες εκθέσεις του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ για την ανταγωνιστικότητα («Global Competitiveness Report») και του ΙΝΕ-ΓΣΕΕ για την απασχόληση, τις επενδύσεις και τους μισθούς. Οι διαπιστώσεις τους σοκάρουν: 

Η Ελλάδα βρίσκεται στην 87η θέση της παγκόσμιας κατάστασης ανταγωνιστικότητας, πίσω από Χώρες όπως η Αλγερία, η Σρι Λάνκα, αλλά και Βαλκανικές, γειτονικές μας χώρες, όπως η Αλβανία και η Βουλγαρία. Στους δώδεκα πυλώνες, που εξετάζονται στην έκθεση αυτή, καταλαμβάνουμε την 87η θέση, στους θεσμούς, την 117η θέση στο μακροοικονομικό περιβάλλον, την 93η θέση στην αποδοτικότητα της αγοράς προϊόντων, την 110η θέση στην αποδοτικότητα της αγοράς εργασίας, την 133η θέση στην ανάπτυξη των χρηματοοικονομικών αγορών και την 75η θέση στην καινοτομία. Οι βασικοί, δε, παράγοντες που συμβάλλουν στα παραπάνω είναι οι φορολογικοί συντελεστές, η αναποτελεσματική κρατική γραφειοκρατία, το φορολογικό πλαίσιο, οι ασταθείς πολιτικές, η πρόσβαση στη χρηματοδότηση, η διαφθορά και η αδυναμία παραγωγής καινοτομίας. 

Αλλά και οι διαπιστώσεις που εξάγονται από την έκθεση της ΓΣΕΕ δεν προσφέρουν την παραμικρή αισιοδοξία. Οι επενδύσεις βρίσκονται 63% χαμηλότερα από αυτές του πρώτου τριμήνου του 2008, ενώ με βάση τον μέσο ρυθμό αύξησης του 2016, ο όγκος των επενδύσεων θα φτάσει στο επίπεδο του α’ τριμήνου του 2008, το έτος 2033 !! Ο βαθμός απασχόλησης του εργατικού δυναμικού παραμένει ιδιαίτερα χαμηλός στο 52%, το δε ποσοστό της πραγματικής ανεργίας στο δεύτερο τρίμηνο του 2017, κυμαίνεται στο 28,7%. (30,8% το αντίστοιχο τρίμηνο το 2016). Σύμφωνα, τέλος, με τη δήλωση του Προέδρου του Ινστιτούτου Εργασίας της ΓΣΕΕ: «δεν υπάρχουν οι προϋποθέσεις εκείνες που μπορούν να οδηγήσουν στο συμπέρασμα για σταθερή και διατηρήσιμη ανάπτυξη».

Μοναδική ελπίδα αποτελεί η συνειδητοποίηση από όλους μας, ότι η συνεχιζόμενη «κάθοδος» του Ελληνισμού, δεν έχει «πάτο», εάν εμείς δεν αντιδράσουμε δυναμικά απέναντι σε αυτή την πορεία παρακμής. Αυτό μπορεί να αποτελέσει και το πρώτο σημαντικό εφαλτήριο για τη δημιουργία αναχώματος και την απαραίτητη προϋπόθεση της δημιουργίας ενός νέου πολιτικού Υποκειμένου Ανατροπής.

Τρίτη, 26 Σεπτεμβρίου 2017

“Όσο εμείς τρωγόμασταν” στον κόσμο συνέβησαν τα εξής…

του Πάρη Καρβουνόπουλου
Όσο οι δικοί μας πολιτικοί “τρώγονταν σαν τα σκυλιά” στη Βουλή ,όλη μέρα χθες, στον κόσμο γίνονταν τα εξής:
•Η ακροδεξιά επέστρεφε θριαμβευτικά στη γερμανική Βουλή,μετά από 60 χρόνια.
•Στο Ιρακινό Κουρδιστάν, οι Κούρδοι ψήφιζαν υπέρ της ανεξαρτησίας τους,αδιοφορώντας για τις αντιδράσεις από τους “μεγάλους” του πλανήτη και την Τουρκία,η οποία απειλεί με στρατιωτική επέμβαση
•Ο Πούτιν τηλεφωνούσε στον Ερντογάν, με τον οποίο θα συναντηθεί την Πέμπτη. Αυτό κι αν μας ενδιαφέρει…
Τίποτα απ΄ όλα αυτά δεν απασχόλησε τη χθεσινή πολιτική επικαιρότητα… Στη Βουλή το θέμα συζήτησης ήταν αν ο Καμμένος μίλησε με ισοβίτη καλώντας τον να καταθέσει όσα ξέρει για υπόθεση ναρκωτικών και που χόρεψε ζεϊμπέκικο ο Κουρουμπλής. Το χειρότερο δεν είναι η επιλογή των θεμάτων αλλά και ο τρόπος με τον οποίο συζητήθηκαν και…αναλύθηκαν. Το κλίμα πόλωσης που επικράτησε δεν είναι καθόλου ενθαρρυντικό για όσα έχουμε να αντιμετωπίσουμε.
Το πιο ανησυχητικό είναι ότι από την αρχή της σαρωτικής κρίσης που διαλύει τη χώρα ζούμε σε επανάληψη τον ίδιο παραλογισμό: η εκάστοτε αντιπολίτευση ασκεί τον έλεγχο που οφείλει να κάνει στην κάθε κυβέρνηση με τρόπο που τον πληρώνει όταν τελικά καταφέρνει να γίνει κυβέρνηση! Ο Σαμαράς έκανε τα πάντα για να γίνει πρωθυπουργός και από το σκίσιμο των μνημονίων βρέθηκε να δηλώνει δίπλα στη Μέρκελ “ουδείς αναμάρτητος”. Ο ΣΥΡΙΖΑ και ο Τσίπρας έκαναν τα πάντα για να τον ρίξουν δηλώνοντας ότι θα αλλάξουν την Ευρώπη,υπέρ της Ελλάδας. Υπέγραψαν τα δικά τους μνημόνια,πήραν σκληρά μέτρα και η Ευρώπη άλλαξε μεν αλλά προς το χειρότερο. Η αντιπολίτευση που ασκεί σήμερα ο Μητσοτάκης ακολουθεί την πεπατημένη παρά την αποδεδειγμένη αποτυχία της… Αν και όταν καταφέρει να γίνει πρωθυπουργός θα πληρώσει κι αυτός τον λογαριασμό της αντιπολιτευτικής του τακτικής,που όπως φάνηκε και χθες δεν οδηγεί πουθενά.
Σε κάθε φυσιολογική χώρα του πλανήτη, μια σοβαρή κρίση θα οδηγούσε, έστω μετά από μια περίοδο δικαιολογημένου εκνευρισμού και έντασης, στη δημιουργία ενός “μετώπου” που θα είχε στόχο να αντιμετωπίσει τις επιπτώσεις της. Ειδικά όταν αυτή η κρίση έχει να κάνει με πιέσεις και συμφέροντα από το εξωτερικό. Κανένας μόνος του δεν μπορεί να τα βγάλει πέρα…Αυτό το απλό συμπέρασμα που και ο τελευταίος πολίτης της χώρας έχει πια καταλάβει, φαίνεται ότι είναι εξαιρετικά δύσκολο να το καταλάβουν οι πολιτικοί. Δείχνουν ότι αυτό που προέχει γι΄  αυτούς είναι το εγώ τους. Ο ένας θέλει να γίνει πρωθυπουργός, ο άλλος να παραμείνει, άλλοι περιμένουν να “γράψουν” υπουργική θητεία κι άλλοι να την παρατείνουν. Άλλοι έχουν βάλει στόχο να μαζέψουν όσο το δυνατόν περισσότερα ψηφαλάκια για να βγουν πρώτοι στην περιφέρειά τους…Όλοι έχουν στόχους…Προσωπικούς όμως. Δεν θα ήταν κατακριτέο ,αν μαζί μ΄ αυτούς υπήρχαν και στόχοι εθνικοί.
Θα πρέπει να καταλάβουν οι 300,αλλά και όσοι φιλοδοξούν να γίνουν μέλος της παρέας των εθνοσωτήρων πως αν συνεχίσουν έτσι πολύ σύντομα δεν θα ΄χουν ούτε βουλευτικό έδρανο να διεκδικήσουν. Είναι πολύ επικίνδυνη η απαξίωση της πολιτικής ζωής της χώρας,η οποία μαθηματικά πριμοδοτεί τα άκρα για τα οποία υποτίθεται όλοι ανησυχούν…

Παρασκευή, 22 Σεπτεμβρίου 2017

Ο πόλεμος τελείωσε, το μαγαζί χαρίζεται

Του Θέμη Καίσαρη
Η εποχή Αλαφούζου βρίσκεται και επίσημα στην αρχή του τέλους της. Δεν είμαστε στο “φεύγω”, είμαστε στο “θα φύγω”. Και όποια κι αν είναι η πορεία μέχρι το “φεύγω”, όποια και αν θα είναι η επόμενη μέρα όταν αυτό θα ακουστεί, μπορούμε από σήμερα να κρίνουμε την εποχή Αλαφούζου στο τιμόνι του Παναθηναϊκού.
Ήταν μια παταγώδης αποτυχία. Είτε θες να κρίνεις πολύ αυστηρά, είτε θες να στρογγυλέψεις πράγματα και καταστάσεις, υπάρχει μόνος ένας τρόπος να το δεις. Ο Αλαφούζος απέτυχε πλήρως.


Ο λόγος που δεν μπορεί κανείς να το δει αλλιώς είναι απλός. Ο Αλαφούζος, κανείς δεν το αρνείται, ανέβηκε στο καράβι όταν αυτό πήγαινε καρφί για τα βράχια, σαπισμένο. Δεν ανέβηκε σ’αυτό για να το οδηγήσει στις ανοιχτές θάλασσες και σε μέρη πρωτόγνωρα, δεν το ανέλαβε για να το μεγαλώσει και να το κάνει καλύτερο από ποτέ, τίποτα απ’όλα αυτά.
Το ανέλαβε λίγο πριν τα βράχια με έναν και μοναδικό στόχο: να το σώσει. Για να το γλιτώσει απ’τη σύγκρουση, για να κλείσει τα ρήγματα, να αντλήσει τα νερά, να το κρατήσει στην επιφάνεια. Αυτός ήταν ο ένας και μοναδικός στόχος του Αλαφούζου.
Και κάθε λέξη της χθεσινής ανακοίνωσης περιγράφει τέλεια το πως απέτυχε σ’αυτήν την αποστολή. Το καράβι βρίσκεται πάνω-κάτω στην ίδια κατάσταση που ήταν όταν ο Αλαφούζος ανέβηκε σ’αυτό. Η πορεία του είναι ξανά προς τα βράχια, το καράβι βρίσκεται στην ίδια, ίσως και χειρότερη, κατάσταση που το βρήκε, σαπίζει και χρειάζεται ο,τι και πριν από πέντε χρόνια: κάποιον να το σώσει.
Με μια λέξη. Αποτυχία. Πλήρης, παταγώδης, αναμενόμενη, δικαιολογημένη, όπως κι αν την πεις, δεν αλλάζει κάτι. Αποτυχία.


Εκτός βέβαια κι αν αλλάξεις πρίσμα. Αν δεις τα πράγματα διαφορετικά. Μερικές φορές η αποτυχία και η επιτυχία αλλάζουν θέσεις, αν απλώς μεταφέρεις τον στόχο. Κάποιες άλλες φορές, η αποτυχία στα μάτια των πολλών φτάνει να είναι ακόμα και επιτυχία στα μάτια του ίδιου του πρωταγωνιστή.
Τι, δεν πιστεύετε πως ο Αλαφούζος μπορεί να πέτυχε; ΟΚ, θα σας πω μια ιστορία.


Υπήρχε κάποτε ένα παρατημένο καλοκαιρινό κέντρο. Είχε γνωρίσει δόξες παλιά, αλλά βρισκόταν σε άθλια κατάσταση, παρατημένο. Απ’το πουθενά, το απέκτησε ένας τύπος που δεν είχε καμία σχέση με τέτοια μαγαζιά.
Είχε ένα απλό και ταπεινό σχέδιο. Χαμηλό μπάτζετ κι ο,τι γίνει. Δεν προσέλαβε κανένα μεγάλο όνομα, δεν έκανε καμία φοβερή επένδυση. Πόνταρε σε ανθρώπους που με λίγα λεφτά θα έστηναν ένα σχήμα που θα μπορούσε να τραβήξει με λίγη τύχη. Θα άνοιγε μόνο Σάββατο κι ο,τι γίνει.


Ο κόσμος αγάπησε τη νέα προσπάθεια, το μαγαζί απέκτησε υποστηρικτές. Και, ποιος θα το πίστευε, απ’το πουθενά, το μέρος όχι μόνο επέζησε, αλλά γνώρισε και μια επιτυχία που κανείς δεν περίμενε. Χαμός, δόξα, επιτυχία, το ηθικό στα ύψη.
Το αφεντικό γλυκάθηκε, το ίδιο κι ο κόσμος. Σιγά-σιγά, το σχέδιο του μαγαζιού άλλαξε. Επενδύσεις, χρήμα, πολυτέλεια σε σχέση με τα παλιά. Όχι πια “χαμηλό μπάτζετ-χαμηλές προσδοκίες”. Ο ουρανός είναι το όριο, πάμε, τα θέλουμε όλα, πάμε να γίνουμε το μεγαλύτερο μαγαζί. Καλύτερο προσωπικό, μεγαλύτεροι μισθοί, ονόματα, χαμός. Ανοιχτά και Πέμπτη και Παρασκευή και Σάββατο και Κυριακή.


Η επένδυση δεν βγήκε. Ο προϋπολογισμός ξέφυγε, τα πράγματα δεν πήγαν όπως τα ήθελαν, το μαγαζί άρχισε ξανά να πέφτει έξω. Το αφεντικό ήταν αναγκασμένο να βάζει διαρκώς το χέρι στην τσέπη, άρχισε κάθε τρεις και λίγο να αλλάζει πλάνο, πρόσωπα, υπευθύνους, κτλ. Χάος.
Τα πράγματα δεν βελτιώθηκαν, αντίθετα έγιναν χειρότερα. Το προσωπικό έμενε για μήνες απλήρωτο, αγωνιώντας για την τύχη του. Το αφεντικό ξαφνικά επαναδραστηριοποιήθηκε, τακτοποίησε κάποια απ’τα χρωστούμενα, έδωσε εντολή να γίνει ο,τι καλύτερο για τη νέα σεζόν.
Σύντομα όμως οι φόβοι επανήλθαν. Και το αφεντικό τελικά ανακοίνωσε πως κουράστηκε. Δεν αντέχει άλλο να ασχολείται και να πληρώνει, δηλώνει πως θέλει να δώσει το μαγαζί σε όποιον θέλει να το πάρει, μαζί με τα ανοίγματα και τα χρέη του.  Κάπου εκεί, ένας φίλος του αφεντικού, δεν άντεξε και του είπε τις σκέψεις του. “Ρε συ, τι τα ήθελες τα μεγαλεία; Μια χαρά δεν ήταν στην αρχή, που το πλάνο ήταν πιο ταπεινό; Έκανες το λάθος να κυνηγήσεις τα πολλά και έπεσες έξω. Πλήρης αποτυχία, κι εσύ λεφτά έχασες και το μαγαζί πήγε κατά διαόλου και τώρα να δούμε ποιος θα το πάρει έτσι όπως είναι”.
Το αφεντικό εκτίμησε την ειλικρίνεια του φίλου του κι έτσι του είπε την αλήθεια. “Μα νομίζεις πως με νοιάζει και τόσο πολύ πια το μαγαζί ή τα λεφτά; Ξέρεις γιατί το πήρα; Γιατί δίπλα μένει ένας εχθρός μου, κάποιος που παλιά ήμασταν συνέταιροι, αλλά τα σπάσαμε με άσχημο τρόπο. Το μόνο που ήθελα ήταν να τον ενοχλεί η φασαρία, ειδικά το Σάββατο το βράδυ που κοιμάται νωρίς και το πρωί ξυπνάει να πάει στην εκκλησία”.
“Γι’αυτό το πήρα το μαγαζί και γι’αυτό το μεγάλωσα κιόλας, για να τον ενοχλώ όσο περισσότερο γίνεται. Δεν με νοιάζει που δεν πήγε και τόσο, ούτε με απασχολούν αυτά που έχασα. Θα ήθελα να έχει πάει καλύτερα, αλλά το βασικό δεν ήταν αυτό. Να τον ενοχλώ με τη φασαρία ήθελα και το πέτυχα”.      Ο φίλος αιφνιδιάστηκε, αλλά δεν του πήρε πολύ για να καταλάβει γιατί το αφεντικό μιλούσε για επιτυχία. Στο μυαλό του εξηγήθηκαν με μιας και οι ανεξήγητα κακές επιλογές των τελευταίων χρόνων και οι παλινωδίες, πλέον δεν απορούσε, κατάλαβε πως άλλος ήταν ο στόχος.
Είχε όμως μια τελευταία ερώτηση. “Καλά όλα αυτά, αλλά αφού ήθελες να τον ενοχλείς, γιατί σταματάς, γιατί αφήνεις το μαγαζί;” Το αφεντικό χαμογέλασε. “Πέρασε ο καιρός και τώρα τελευταία τά’χουμε βρει ξανά. Ξέρεις πως είναι αυτά, περασμένα-ξεχασμένα”.


Αυτή ήταν η ιστορία. Αληθινή ή όχι, ο καθένας σας ας το κρίνει μόνος του. Δεν προσπαθώ να πείσω κανέναν για τις σκέψεις μου, απλώς τις καταθέτω.
Ο καθένας μπορεί να σκεφτεί ποιος ήταν ο “γείτονας" που “ενοχλούσε” τόσα χρόνια το αφεντικό του μαγαζιού, ποιος ήταν ο εχθρός που πολεμούσε. Μπορεί επίσης να σκεφτεί που και πότε ξεκίνησε η κόντρα τους. Λίγο πριν το αφεντικό αποκτήσει το μαγαζί, όταν ήταν συνέταιροι σε άλλη, τελείως διαφορετική επιχείρηση.
Μπορεί επίσης, με αρκετά καλή μνήμη ή μια καλή αναζήτηση στο διαδίκτυο, να θυμηθεί τη φορά που ο γείτονας μίλησε για την ενόχληση που δέχεται. Γραπτώς, με επίσημη ανακοίνωση που ξεκινούσε περιγράφοντας ακριβώς ποιος τον ενοχλεί, με ποιον τρόπο και, πάνω απ’όλα, από πότε. Από τότε που σταμάτησαν να είναι συνέταιροι.
Τέλος, ο καθένας μπορεί να έχει διαπιστώσει τελευταία πως όντως οι δυο τους, αφεντικό και γείτονας, δεν είχαν τις συνήθεις εντάσεις. Αντιθέτως, μια απλή παρατήρηση ήταν αρκετή για να καταλάβει κανείς πως δεν μοιάζουν εχθροί πια, αλλά περισσότερο σύμμαχοι, αν όχι φίλοι.


Ο πόλεμος τελείωσε. Το “αφεντικό” κι ο “γείτονας” τα βρήκαν, ξανά. Περασμένα-ξεχασμένα. Πως το λένε οι μπάτσοι στις αμερικανικές ταινίες στο πλήθος που μαζεύεται; “Δεν υπάρχει πια τίποτα να δείτε εδώ, προχωρήστε, απομακρυνθείτε”.
Α, ξέχασα. Εσάς δεν σας ενδιαφέρουν οι πρωταγωνιστές. Εσείς καίγεστε για το μαγαζί της ιστορίας, αυτό αγαπάτε και νοιάζεστε για τη δική του τύχη. Ε, για το μαγαζί τα είπαμε. Βρίσκεται στην ίδια άθλια κατάσταση που ήταν και στην αρχή της ιστορίας, όταν ξαφνικά το ανέλαβε κάποιος για να το σώσει.


Το μαγαζί χαρίζεται και περιμένει τον επόμενο. Που είτε θα θέλει να το σώσει, είτε θα θέλει να ενοχλήσει κανέναν γείτονα. Ένα απ'τα δύο, μπορεί και τα δύο μαζί μπορεί και κάτι άλλο, θα το δούμε. Όχι όταν εμφανιστεί, αλλά όταν θα έρθει η ώρα να αποχωρήσει κι αυτός.
Οι σχέσεις κρίνονται στο φινάλε, όχι στην αρχή. Αυτό να θυμόμαστε μέχρι να δούμε την επόμενη μέρα.

Πέμπτη, 21 Σεπτεμβρίου 2017

Τελικά , σημασία έχει << πόσα >> έχεις ...

του Ίωνα Παπαδάκη 

Δεν έχει σημασία «πόσο» είσαι… Σημασία έχει «πόσα» έχεις.
Για πόσα μετάνιωσες, πόσα έκανες, πόσα θα ήθελες να είχες κάνει, πόσα να μην είχες κάνει, πόσα να πεις και για πόσα να σωπάσεις!
Γιατί (σίγουρα) θα έρθει η στιγμή που θα κοιτάξεις πάνω από τον ώμο σου και θα θυμηθείς, θα αναπολήσεις, θα μετανιώσεις για τους στόχους που ξέχασες και θα βάλεις νέους… Και αυτό θα το κάνεις όταν είσαι έτοιμος κάτι να αλλάξεις!
Δύσκολη η στιγμή που «κοιτάς» πάνω από τον ώμο σου! Αλλά παραγωγική και διδακτική… Ξέρεις λοιπόν τι έμαθα εγώ σε μία τέτοια «ματιά»;
Έμαθα (και κατάλαβα) ότι «χάνουμε» χρόνο, πολύ χρόνο! Και μάλιστα δεν τον «χάνουμε», ούτε τον «ξοδεύουμε»… τον σπαταλάμε άσκοπα!
Σε ανθρώπους που δεν θα έπρεπε, σε έγνοιες που δεν έχουν αξία, λύση και ουσία, σε σχέδια που έμειναν στρα χαρτιά, σε προσδοκία που δεν έγινε ποτέ πραγματικότητα, σε συναισθήματα (καλά ή κακά δεν έχει σημασία) και υποσχέσεις που ακολούθησαν το νόμο της βαρύτητας και σε προσμονή που έγινε απογοήτευση!
Και ξέρει γιατί; Γιατί οι απαντήσεις και η ζωή είναι τώρα! Και αυτό ισχύει για όλους (και για όλα).
Και γιατί το παρελθόν μπορεί να ορίζει ποιος είσαι τώρα, όμως το παρελθόν είναι κατασκεύασμα του μυαλού! Και το μέλλον… κι’ αυτό κατασκεύασμα του μυαλού είναι…
Ένα είναι βέβαιο: Ότι και το παρελθόν και το μέλλον μπορεί να σε στοιχειώσει και να σπαταλήσεις χρόνο, αναλύοντας τα «πρίν» και κυνηγώντας τα «μετά» που δε διαφέρουν και πολύ από τους δαίμονές σου!
Και στο «τέλος της ημέρας» θα σε τυφλώνει αυτό το «κυνηγητό» (και αυτό είναι βέβαιο) και θα σε κάνει να το πιστέψεις! Και ξέρεις τι θα πάθεις βλάκα μου;
Θα σπαταλήσεις το «τώρα»! Γιατί αυτό το «τώρα» θα σου δώσει απαντήσεις, γιατί η καρδιά θέλει να ζει στο «τώρα», γιατί το «τώρα» είναι πιο δυνατό από το «πρίν» και γιατί απλά δεν μπήκες στη διαδικασία να το καταλάβεις…
Και δεν θα ζήσεις το «τώρα»! Γιατί σε αυτό το «τώρα» που έχτισες θα φέρεις παρέα και τους δαίμονές σου… (ξέρεις εσύ) τα «πρέπει», τα «δεν πρέπει», τα «και αν;»…
Και όλα αυτά χωρίς να σκεφτείς το βασικότερο:
Ότι, ότι και να κάνεις, δεν ξέρεις τι θα γίνει «μετά»…
Και προσπαθείς λυσσαλέα να το ελέγξεις… Αλλά θα χάσεις βλάκα μου!
Μην προσπαθήσεις λοιπόν, να το ελέγξεις! Και ξέρεις γιατί; γιατί από εδώ και πέρα αρχίζει η διασκέδαση. Άλλωστε δεν υπάρχει άλλος «πραγματικός» χρόνος πέρα από αυτό το διαβολικό «τώρα»!
Τι κι αν έχασες φίλους, έρωτες, δικούς σου ανθρώπους. Να τους βάλεις -με δόξα και τιμή- εκεί που τους αξίζει! Να τους τιμήσεις για το χρόνο που τους χάρισες και για το χρόνο που σου χάρισαν! Να τους θυμάσαι με αγάπη (και με κακία και θυμό και πίκρα καμιά φορά… ούτε αυτό είναι κακό!), γιατί σε έφεραν εδώ που είσαι!
Θύμωσες όταν έπρεπε, έκλαψες όταν έπρεπε, μέθυσες όταν έπρεπε, ξέσπασες όταν έπρεπε… Αν δεν τα είχες κάνει όλα αυτά τώρα δεν θα ήσουν εσύ εδώ και εκείνοι εκεί (όπου και αν είναι αυτό το «εκεί»)…
Οπότε μην σπαταλάς άλλο χρόνο βλάκα μου!
Μην μένεις χωρίς αυτοκίνητο σήμερα, γιατί ελπίζεις ότι θα αποκτήσεις μία Ferrari αύριο! Μην «θάβεις» κάτι πολύτιμο, για κάποτε σου έκλεψαν ένα ίδιο! Μην ζητάς να μάθεις το τέλος της ταινίας, γιατί δεν θα έχει καμία αξία η ταινία!
Μην αφήνεις τους δαίμονές σου να παίζουν με το «τώρα» σου και να κλέβουν το χρόνο σου… Γιατί κάποια στιγμή θα ανακαλύψεις ότι τα «πρίν» είναι πολύ περισσότερα από τα «μετά» και το «τώρα» περνάει και χάνεται (που λέει και το τραγούδι)!
Φρόντισε μόνο να μην είναι πολύ αργά και γίνουν οι δαίμονές σου, οι καλύτεροί σου φίλοι! Α! και κάτι τελευταίο… Αν αποφασίσεις να πας βόλτα στο δάσος, ένα είναι σίγουρο: Ο λύκος θα τριγυρίζει πάντα εκεί!
Τώρα, έχει καμία σημασία να πω αν αυτές
τις γραμμές τις «χρωστάω» 
σε άντρα ή γυναίκα;
Σημασία έχει οτι κάπου τις χρωστάω 
και κάπου τις χαρίζω…

Οι Λέσχες της Ανατροπής

του Μάκη Ανδρονόπουλου

Βαθιά κατάθλιψη κυριαρχεί στη χώρα παρά το ελληνικό καλοκαίρι κι αυτό είναι λογικό, όχι μόνο για τις καταστροφές από τις φωτιές, αλλά γιατί φαίνεται να έχει εδραιωθεί η απαισιοδοξία. Όλα δείχνουν να έχει καταστραφεί κάθε δυνατότητα διεξόδου και κυρίως, πως δεν υπάρχει ηγεσία που θα μπορούσε να οδηγήσει τον κόσμο στο ξέφωτο. Παρ΄ όλα αυτά, υπάρχουν χιλιάδες Έλληνες και Ελληνίδες που συντηρούν τη φλόγα της αισιοδοξίας, άλλοτε μέσα από την έκφραση του θυμού, άλλοτε στα όρια του -σύμφωνα με το σύστημα- γραφικού, ίσως και στα όρια του ανορθολογισμού και έτσι εκτίθενται με προσωπικό κόστος.

Δεν πρόκειται για βολεμένους ανθρώπους με κάβες εκατομμυρίων στο εξωτερικό. Είναι άνθρωποι των μεσαίων στρωμάτων με μόρφωση και εμπειρίες που δεν αποδέχονται το μοιραίο, το πεπρωμένο και άλλα ηττοπαθή ιδεολογήματα του συστήματος. Δεν αποδέχονται το αμετάκλητο της θανάτωσης της Ελλάδας και του ελληνισμού. Δεν αποδέχονται το καθεστώς της υποκρισίας και της μιζέριας και αντιδρούν ως δημοκρατικοί άνθρωποι πολιτικά και κοινωνικά. Αντιδρούν φτιάχνοντας κυκλώματα και παρέες που θα γράψουν ιστορία, όπως έγραψε το κύκλωμα της Φιλικής Εταιρείας, ανατρέποντας την πιο σκληρή διεθνή τάξη πραγμάτων, εκείνη της Ιεράς Συμμαχίας.

Σχετική παράδοση υπάρχει διεθνώς. Οι Γιρονδίνοι (Κοντορσέ, Βερνιώ, Γκυαντέ, Ζανσονέ) ήταν μια σημαντική πολιτική ομάδα, που έπαιξε καταλυτικό ρόλο στη Γαλλική Επανάσταση, όπως άλλωστε και οι Ιακωβίνοι (ορεινοί – Δαντών, Ροβεσπιέρος και Μαρά) που επικυριάρχησαν (είχαν 2000 λέσχες σε όλη τη Γαλλία), άλλο εάν μετά σφάχτηκαν μεταξύ τους. Ήταν και η φιλοβασιλική Λέσχη Φεγιαντίνων που προέκυψε από διάσπαση των Ιακωβίνων, αλλά και η Λέσχη Κορδελιέρων που αυτοδιαλύθηκε το 1794 μετά το πέρας της Γαλλικής Επανάστασης. 

Στη Ρωσία, όλα τα ξεκίνησαν το 1825 από τους Δεκεμβριστές για να πάρουν τη σκυτάλη αργότερα οι Ναρόντνικοι και να φτάσουμε στους μενσεβίκους και τους μπολσεβίκους. Όλες αυτές οι λέσχες ξεκίνησαν από παρέες κοινού προβληματισμού .Στην εποχή μας, οι επαναστάσεις δεν συνηθίζονται. Εξεγέρσεις μικρής ή μεγαλύτερης κλίμακας συμβαίνουν, δεν είναι όμως ανατρεπτικές. Στην αραβική άνοιξη, με εξαίρεση την Τυνησία, τα αποτελέσματα των λαϊκών εξεγέρσεων οδήγησαν σε νέες δικτατορίες ή σε εμφύλιους. Οι ανατροπές, ειδικά στη Δύση, αν γίνονται, γίνονται μέσα από τη δημοκρατική διαδικασία και την κοινωνική πίεση. Ίσως πια οι επαναστάσεις να γίνονται μόνο στα εργαστήρια και στα γραφεία. Παρ΄ όλα αυτά, οι συνθήκες μοιάζουν επαναστατικές ή έστω, προεπαναστατικές.

Οι ΗΠΑ μοιάζουν να είναι σε μια τέτοια κατάσταση. Όταν γίνονται αυτά που έγιναν στο Σάρλοτσβιλ, όταν ο Αλ Γκορ προτείνει αλλαγή του τρόπου εκλογής προέδρου, όταν οι πιέσεις για τη δημιουργία «τρίτου κόμματος» είναι μεγάλες, όταν ο Μαρκ Ζούκεμπεργκ λέει στο Χάρβαρντ ότι κάποιο λάθος υπάρχει στο σύστημα και το σκέπτεται να κατέβει για πρόεδρος, προφανώς οι καταστάσεις είναι πια οριακές και γι΄ αυτό εγκυμονούν «επαναστατικές» διεξόδους.

Ενδεχομένως και η Ελλάδα να είναι σε κάποια αντίστοιχη φάση. Οι ευαίσθητες ισορροπίες που έχει πετύχει στα χρόνια της χολέρας 2010-2017 ο ελληνικός λαός, είναι μεν αξιοθαύμαστες, αν και δυσκολοερμηνευτές, αλλά δεν είναι από πουθενά και καθόλου εγγυημένες ότι θα συνεχίσουν να υπάρχουν. Όπως δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι οι μεταρρυθμίσεις Μακρόν θα περάσουν στη Γαλλία. Φτάνει να θυμηθούμε το «κίνημα la nuit debout» που κράτησε τρεις μήνες, άσχετα αν το διέκοψε η τρομοκρατία και το ευρωπαϊκό πρωτάθλημα ποδοσφαίρου. 

Η Ελλάδα λοιπόν έχει γεμίσει με Λέσχες προβληματισμού και Εταιρείες, Κινήσεις, Πρωτοβουλίες για το σύνταγμα, την κοινωνία, την αλλαγή, την οικονομία. Άλλες δήθεν, κρυπτοσυστημικές, άλλες είναι φορείς σκέψης για αλλαγή. Στοfacebook, όπου η Ελλάδα αναστενάζει, έχουν δημιουργηθεί εκατοντάδες, χιλιάδες παρέες, όχι μόνο γύρω από τη μουσική, τις ταινίες, την κουζίνα, αλλά και γύρω από την πολιτική, τα μνημόνια, τις τράπεζες, την οικονομία, την ανάπτυξη, τα επαγγέλματα. Είναι διαδικτυακές παρέες, φανερές ή κλειστές, που παράγουν ιδέες, μερικές σημαντικές μερικές όχι, αλλά με πάθος και αγωνία για το σήμερα και το αύριο της πατρίδας.  Αυτές οι παρέες αρχίζουν να επικοινωνούν μεταξύ τους, καθώς συνδέονται με κοινούς φίλους… Το αν θα γράψουν ιστορία θα το δείξει ο χρόνος. Το αισιόδοξο είναι ότι υπάρχουν .

Δευτέρα, 4 Σεπτεμβρίου 2017

Μπορεί να γεμίσει το αδειανό πουκάμισο της νέας Κεντρο-αριστεράς-δεξιάς;

του Νίκου Μορόπουλου*

Πολύς ο θόρυβος αυτές τις ημέρες – και τις επόμενες υποθέτω – για το ενεργό φαινόμενο της (ανα)συγκροτήσεως της Κεντροαριστεράς, του Κέντρου, της Κεντροδεξιάς, σε μια νέα πολιτική (συμ)παράταξη Κεντρο-αριστεράς-δεξιάς με ηγεσία που θα εκλεγεί πριν το τέλος του 2017.
Καθώς γράφω αυτό το άρθρο, το πουκάμισο της νέας παράταξης είναι αδειανό. Είναι μια περιθωριακή συνεύρεση, που δεν επηρεάζει την πολιτική πορεία της χώρας. Το μόνο σίγουρο για την νέα παράταξη είναι ότι θα έχει ηγεσία, και μάλιστα με πολλούς αναπληρωματικούς. Το μέγα ερώτημα είναι κατά πόσον η παράταξη αυτή θα έχει μέλη, οπαδούς, αλλά – κυρίως – ψηφοφόρους προκειμένου να μπορέσει να βγει από το περιθώριο στο οποίο είχε καταδικαστεί το ΠΑΣΟΚ, το Ποτάμι, και άλλοι, και να παίξει πρωταγωνιστικό ρόλο στην πολιτική σκηνή.

Η πολιτική ιστορία της Ελλάδας μετά τον εμφύλιο έχει κινηθεί με μία σταθερά. Τα πολιτικά κόμματα που εναλλάσσονται στην εξουσία είναι δύο. Μπορούμε να υποθέσουμε με ασφάλεια ότι αυτή η σταθερά δεν θα αλλάξει στο εγγύς μέλλον, οπότε η νέα παράταξη εύλογα θα πρέπει να αναδειχθεί σε μία από τις δύο κυρίαρχες πολιτικές δυνάμεις της χώρας, αλλιώς θα παραμείνει στο πολιτικό περιθώριο, παίζοντας – στην καλύτερη περίπτωση – τον ρόλο της ουράς σε ένα από τα δύο μεγάλα κόμματα. Αυτό τονίζει και ο Κώστας Λαλιώτης σε πρόσφατες δηλώσεις και αρθρογραφία του, ότι η νέα παράταξη δεν πρέπει να γίνει ουρά. Άρα πρέπει να είναι ένας από τους δύο μεγάλους.
Με δεδομένη την δυναμική της σημερινής συγκυρίας, μπορούμε να θεωρήσουμε ότι η Νέα Δημοκρατία (ΝΔ) θα είναι μία από τις δύο κυρίαρχες πολιτικές δυνάμεις. Έχει νέο αρχηγό, έχει αξιοπρεπές πρόγραμμα, έχει ένα σκληρό πυρήνα που είναι γύρω στο 20% του εκλογικού σώματος, και ένα αριθμό ικανών στελεχών για να ασκήσουν διοίκηση. Η πρώτη μεγάλη αδυναμία της ΝΔ είναι η ταύτισή της με την καθεστηκυία τάξη που στα μάτια πολλών ψηφοφόρων ευθύνεται για την οικονομική καταστροφή της χώρας. Αυτήν την αδυναμία σε μεγάλο βαθμό την έχει διαχειριστεί με επιτυχία ο Κ. Μητσοτάκης, προβάλλοντας ένα νέο μεταρρυθμιστικό πρόσωπο που ελκύει τους νέους και τους επιχειρηματίες. Οι δημόσιοι υπάλληλοι παραμένουν ένα μεγάλο ερωτηματικό. Η δεύτερη αδυναμία της ΝΔ είναι οργανωτική. Το κόμμα δεν έχει αποκτήσει ακόμη την οργανωτική δομή που απαιτείται να έχει ένα κόμμα εξουσίας. Αυτή εξάλλου ήταν και η Αχίλλειος πτέρνα στην δεκαετία του 1980, όταν το ΠΑΣΟΚ του Α.Γ. Παπανδρέου κυριάρχησε.
Επομένως η νέα παράταξη θα πρέπει να εκτοπίσει τον ΣΥΡΙΖΑ και να λάβει την θέση του σαν μία από τις δύο κυρίαρχες πολιτικές δυνάμεις της χώρας. Και θα πρέπει να το πράξει στη διενέργεια των επομένων γενικών εκλογών, και όχι στα αλώνια των δημοσκοπήσεων που δεν λένε και πολλά ούτως ή άλλως.
Το ερώτημα λοιπόν που θα πρέπει να απαντήσουμε είναι: «Μπορεί η νέα παράταξη στις επόμενες γενικές να πάρει ένα μεγάλο μέρος από την εκλογική πελατεία του ΣΥΡΙΖΑ προκειμένου να αναδειχθεί σε δεύτερη δύναμη εκτοπίζοντας τον ΣΥΡΙΖΑ στην τρίτη θέση ή παρακάτω;»
Αρχικά θα πρέπει να επισημάνω ότι δεν είναι τυχαίο ότι η νέα παράταξη πρώτα θα εκλέξει ηγεσία και μετά θα αποκτήσει πολιτικό πρόσωπο. Αυτό είναι συνέπεια του ότι το όλο «κίνημα» για τη νέα παράταξη ξεκίνησε «εκ των άνω», και όχι από την πολιτική βάση της κοινωνίας. Εδώ ισχύει αυτό που λέμε «Στρατηγούς έχουμε, καιρός να βρούμε στρατιώτες».
Επομένως η νέα παράταξη δεν αντανακλά ένα πραγματικό κίνημα πολιτών, αλλά μια αναδιάταξη πολιτικών στελεχών, που επιδιώκουν να συμπαρασύρουν μια μεγάλη μερίδα του εκλογικού σώματος. Αυτή είναι μια μεγάλη ορατή αδυναμία της νέας παράταξης. Ως εκ τούτου η νέα παράταξη δεν διαθέτει μια ιδεολογική πλατφόρμα ούτε καν ένα πολιτικό πρόγραμμα. Πώς λοιπόν θα μπορέσει να πείσει μια μεγάλη μερίδα του εκλογικού σώματος να φύγει από τον ΣΥΡΙΖΑ και έλθει σε αυτήν;
Με δεδομένο ότι ο θετικός τρόπος – πολιτικό πρόγραμμα, θέσεις, ιδεολογική πλατφόρμα – απουσιάζει, η νέα παράταξη είναι αναγκασμένη να καταφύγει στον αρνητικό τρόπο, δηλαδή την αποδόμηση του ΣΥΡΙΖΑ, προκειμένου να μαζέψει τα συντρίμμια. Πόσο πιθανό όμως είναι κάτι τέτοιο; Πώς θα μπορούσε να αποδομηθεί ο ΣΥΡΙΖΑ προκειμένου να ενισχυθεί η νέα παράταξη και να γίνει μία από τις δύο κυρίαρχες πολιτικές δυνάμεις στη χώρα;
Το παρελθόν αποτελεί οδηγό για μια απάντηση. Ακριβώς όπως ο ΣΥΡΙΖΑ λεηλάτησε τον χώρο του ΠΑΣΟΚ, με τον ίδιο τρόπο θα μπορούσε η νέα παράταξη να προσελκύσει τις «χαμένες» της δυνάμεις, αν μπορούμε να τις χαρακτηρίσουμε έτσι. Απλό ακούγεται, είναι όμως έτσι;
Σε περιπτώσεις που ερευνούμε την εφικτότητα επανάληψης ή αντιστροφής ενός φαινομένου, θα πρέπει να προσδιορίσουμε με ακρίβεια τις συνθήκες, το πλαίσιο μέσα στο οποίο παρατηρήθηκε το αρχικό φαινόμενο. Η επανάληψη του, έστω και με αντίστροφη φορά απαιτεί την ύπαρξη παρόμοιων συνθηκών.
Κάτω από ποιες συνθήκες συντελέστηκε η μαζική μετακίνηση ψηφοφόρων του ΠΑΣΟΚ από το ΠΑΣΟΚ στον ΣΥΡΙΖΑ; Κάτω από συνθήκες οξύτατης οικονομικής κρίσης και με την προσδοκία ότι η κατάσταση δεν μπορεί να γίνει ακόμη χειρότερη. Ποια είναι τα χαρακτηριστικά των μετακινηθέντων ψηφοφόρων;
Ο μεγάλος όγκος των μετακινηθέντων ψηφοφόρων είναι Δημόσιοι Υπάλληλοι και λοιποί εξαρτώμενοι από το Δημόσιο Τομέα της Οικονομίας, συμπεριλαμβανομένων των συνταξιούχων. Ο ΣΥΡΙΖΑ στα μάτια τους αποτελούσε το καταφύγιο στο οποίο αν καταφέρουν να φτάσουν θα σωθούν από την οικονομική κρίση και τις επιπτώσεις της. Ο κρατικισμός που χαρακτηρίζει ορισμένες πολιτικές του ΣΥΡΙΖΑ πηγάζει σε μεγάλο βαθμό από την ανάγκη διατήρησης αυτής της μερίδας του εκλογικού σώματος.
Οι ψηφοφόροι του ιδιωτικού τομέα της οικονομίας είναι διασκορπισμένοι, με ένα μεγάλο κομμάτι τους να είναι προσανατολισμένο στη ΝΔ. Εδώ δεν φαίνεται να είχαμε φαινόμενα μαζικών μετακινήσεων από το ΠΑΣΟΚ στο ΣΥΡΙΖΑ, παρά μόνον στα πλαίσια της ορμής και της δυναμικής ενός σχηματισμού νίκης, που παρασέρνει ψηφοφόρους από παντού. Αξίζει να αναφέρουμε την ιδιαίτερη ευαισθησία των αγροτών, που τους οδηγεί σε συχνές αλλαγές πολιτικού προσανατολισμού, και την δυσμενή επίπτωση των νέων διατάξεων για την ασφάλιση στους ελεύθερους επαγγελματίες.
Οι πραγματικοί φτωχοί της χώρας, οι άνθρωποι που βρίσκονται σε εξαιρετικά δύσκολη κατάσταση, αν όχι σε οριακή, είτε δεν ψηφίζουν, είτε είναι διασκορπισμένοι σε διάφορους πολιτικούς σχηματισμούς. Ορισμένοι από αυτούς βέβαια ακολουθούν τα κόμματα εξουσίας, δεν αποτελούν όμως παράγοντα διαφοροποίησης του πολιτικού σκηνικού. Είναι σχετικά περιθωριοποιημένοι, ευμετάβλητοι, και στερούνται χαρακτηριστικών συσπείρωσης.
Απομένουν οι νέοι και οι νέες που περισσότεροι από τους μισούς δεν έχουν ακόμη ενταχθεί στην παραγωγική διαδικασία επειδή δεν υπάρχουν δουλειές. Και σε αυτό το κομμάτι του εκλογικού σώματος παρατηρούνται φαινόμενα περιθωριοποίησης και πολιτικής αδράνειας, που το καθιστούν ευάλωτο και αβέβαιο σε ό,τι αφορά την εκλογική του προτίμηση.
Από την σύντομη ανάλυση του εκλογικού σώματος, προκύπτει ότι το περισσότερο κρίσιμο για τη νέα παράταξη κομμάτι του εκλογικού σώματος είναι οι ψηφοφόροι που εργάζονται στον ευρύτερο Δημόσιο Τομέα. Ακολουθούν οι αγρότες και οι ελεύθεροι επαγγελματίες.

Τι θα μπορούσε να κάνει τους ψηφοφόρους του Δημόσιου τομέα να αλλάξουν γνώμη και να υποστηρίξουν τη νέα παράταξη; Μόνο αν κρίνουν ότι απειλούνται από τον ΣΥΡΙΖΑ. Είναι χαρακτηριστική η περίπτωση της αξιολόγησης των δημοσίων υπαλλήλων. Η επικείμενη αξιολόγηση είναι σημείο σύγκρουσης και πιθανής ρήξης των ψηφοφόρων του Δημόσιου Τομέα. Ένα άλλο σημείο καθοριστικής σημασίας είναι η εξέλιξη των οικονομικών μεγεθών. Οποιαδήποτε δυσμενής εξέλιξη για τους μισθωτούς και τους συνταξιούχους του Δημόσιου Τομέα από εδώ και πέρα θα είναι αρνητική για τον ΣΥΡΙΖΑ και θετική για τη νέα παράταξη.
Το θέμα είναι κατά πόσον ο ΣΥΡΙΖΑ θα μπορέσει να διαχειριστεί την αξιολόγηση στο Δημόσιο και τις δαπάνες του Δημοσίου Τομέα, αλλά και τη γενικότερη πορεία της οικονομίας της χώρας, που θα επηρεάσει όλα τα κομμάτια του εκλογικού σώματος.
Ο ΣΥΡΙΖΑ έχει παρουσιάσει ένα καινούργιο πρόσωπο μετά το καλοκαίρι του 2016, και συνεχίζει να εξελίσσεται προς την κατεύθυνση μιας σοσιαλδημοκρατικής παράταξης με πινελιές ριζοσπαστισμού που είναι κατά κύριο λόγο οπορτουνιστικός. Το νέο αυτό πρόσωπο συνδυάζεται με εμφανή βελτίωση της διακυβέρνησης της χώρας σε σχέση με το πρώτο 18μηνο
της Κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ (Ιανουάριος 2015 -Ιούλιος 2016).
Αν μάλιστα αληθεύει αυτό που ψιθυρίζουν διάφοροι κύκλοι της αγοράς, ότι δηλαδή έχει αρχίσει να αλλάζει το κλίμα, και τα πράγματα πάνε καλύτερα στην πιάτσα, ο ΣΥΡΙΖΑ έχει ένα σημαντικό πλεονέκτημα απέναντι στη νέα παράταξη. Αν μάλιστα μετά την λήξη του μνημονίου τον Αύγουστο 2018 ο ΣΥΡΙΖΑ τα καταφέρει να δώσει κάποιες ελαφρύνσεις στα χαμηλά και χαμηλο-μεσαία εισοδήματα, θα έχει σοβαρό λόγο να πιστεύει ότι θα διατηρήσει την υποστήριξη των ψηφοφόρων που εντάσσονται στον Δημόσιο Τομέα.
Το πολιτικό στοίχημα για τον ΣΥΡΙΖΑ σήμερα είναι αυτό. Να παραμείνει μία από τις δύο κυρίαρχες πολιτικές δυνάμεις στην Ελλάδα. Μία νίκη του ΣΥΡΙΖΑ στις επόμενες εκλογές δεν είναι πολύ πιθανή, αλλά αυτό δεν είναι τόσο σημαντικό για τον ΣΥΡΙΖΑ στην σημερινή συγκυρία. Το σημαντικό είναι να μην πέσει ο ΣΥΡΙΖΑ στην τρίτη θέση, οπότε και θα κινδυνεύει να εκφυλισθεί και να επαληθεύσει την προφητεία της αριστερής παρένθεσης. Ο σημερινός ΣΥΡΙΖΑ θέλει να αναδειχθεί στην πολιτική παράταξη που θα αντιπαλέψει τη ΝΔ στα επόμενα 20 χρόνια. Ο κ. Τσίπρας είναι νεότατος και σφριγηλότατος και μπορεί να ανταποκριθεί σε αυτήν την πρόκληση. Αρκεί να μην πέσει ο ΣΥΡΙΖΑ στην τρίτη θέση.
Η πολιτική ζωή της Ελλάδος μετά τον εμφύλιο πόλεμο έχει δείξει ότι το άλμα από την Τρίτη στην δεύτερη θέση του πολιτικού φάσματος είναι σπάνια. Η μοναδική περίπτωση που αυτό έγινε ήτανε από το ΠΑΣΟΚ που ήτανε τρίτο στις εκλογές του 1974 και δεύτερο το 1977, για να κατακτήσει την εξουσία το 1981. Σε αντίθεση, η Ένωση Δημοκρατικού Κέντρου του Γεωργίου Μαύρου ήτανε δεύτερο κόμμα το 1974 και τρίτο το 1977. Το 1981 η ΕΔΗΚ συγκέντρωσε το 0.46% των ψήφων και μετά εξαφανίστηκε.
Το Κόμμα Φιλελευθέρων του Γ. Παπανδρέου ήτανε τρίτο στις εκλογές του 1958. Στις εκλογές του 1961 ο Γ. Παπανδρέου ηγήθηκε της Ένωσης Κέντρου και ήρθε δεύτερος. Το 1963 η Ένωση Κέντρου ανέλαβε την εξουσία.
Το ΠΑΣΟΚ σήμερα επιχειρεί το άλμα από την δεύτερη στην πρώτη κατηγορία της πολιτικής, ενδυόμενο τον μανδύα μιας κεντρώας συμπαράταξης δυνάμεων, και ποντάροντας στην κατάρρευση του ΣΥΡΙΖΑ. Άλλο όμως οι επιθυμίες και άλλο η πραγματικότητα.
Όπως προκύπτει από την σύντομη ανάλυση αυτού του σημειώματος, η επιτυχία του εγχειρήματος της κεντρώας παράταξης προϋποθέτει την κατάρρευση του ΣΥΡΙΖΑ, που δεν είναι δεδομένη με κανένα τρόπο. Το αντίθετο, ο ΣΥΡΙΖΑ αποδεικνύεται ότι έχει προσαρμοστικότητα και ευελιξία και πρόκειται να δώσει μεγάλη μάχη για να αποφύγει τον πολιτικό υποβιβασμό που είναι και προϋπόθεση για την επιτυχία της νέας παράταξης.
Το κρίσιμο κομμάτι του εκλογικού σώματος, οι εργαζόμενοι και συνταξιούχοι του Δημόσιου Τομέα, δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι θα προσχωρήσουν στη νέα παράταξη εγκαταλείποντας τον ΣΥΡΙΖΑ. Αν τα πράγματα εξελιχθούν προς αυτή την κατεύθυνση, το πουκάμισο της νέας παράταξης θα παραμείνει αδειανό.
*Ο Νίκος Μορόπουλος είναι Σύμβουλος Εταιρικών Μετασχηματισμών (MSc)